Waarom betalen mensen zoveel voor memorabilia?
In de Volkskrant las ik 20 juli 2026 een artikel over de belangstelling voor memorabilia: een mooi woord voor persoonlijke bezittingen van beroemdheden. Die belangstelling is klaarblijkelijk sterk groeiende en die spullen worden voor aanzienlijke bedragen geveild.
Zo valt te lezen dat van Marilyn Monroe al honderden voorwerpen zijn verkocht, variërend van kleding, make-up, briefjes, een pillendoosje tot ogenschijnlijk onbeduidende gebruiksvoorwerpen. Er is een markt ontstaan waarin verzamelaars bereid zijn steeds hogere bedragen te betalen voor voorwerpen die ooit door een beroemdheid zijn gebruikt.
Ik vroeg mij af wat hier nu achter zit? Is het economisch, is het sentiment of iets anders?
Ongetwijfeld zal de wet van de schaarste hier invloed hebben, evenals het feit dat een object van Marilyn Monroe maar één keer origineel kan zijn. Het kan niet anders dan dat er ook een emotionele waarde aanwezig is voordat iemand die astronomische bedragen neertelt. Een interessante vraag die mij na het lezen van het artikel op popte is: waar komt die emotionele waarde eigenlijk vandaan? En: geldt zoiets alleen voor beroemdheden?
Voorwerpen worden betekenisvol door het verhaal
Een antwoord op die vraag heeft ongetwijfeld te maken met een fundamenteel menselijke eigenschap: wij hechten ons niet alleen aan bepaalde mensen, maar ook aan de sporen die zij achterlaten. Een voorwerp wordt meer dan sec dat voorwerp als er een directe link is met een levensverhaal. Dat geldt niet alleen voor wereldberoemdheden, je zult het ongetwijfeld ook voelen bij mensen uit je eigen omgeving. Mensen die belangrijk voor je zijn.
In iedere familie gaan voorwerpen rond die voor een buitenstaander nul betekenis hebben, maar binnen die familie van onschatbare waarde zijn. De leesbril van vader. Het horloge van opa. De schort van moeder. De vulpen waarmee iemand jarenlang schreef. Materieel heeft het weinig om het lijf maar weggooien zou voelen als verraad. Niet vanwege het object zelf, maar vanwege de herinneringen die eraan vastkleven. Eigenlijk zijn dat ook memorabilia. Alleen gebruiken we dat woord meestal alleen als het over beroemdheden gaat.
Waarom een levensverhaal belangrijker is dan de spullen
Dat inzicht komt heel dicht in de buurt bij het werk dat ik met De Film van je Leven in de wereld zet. Het idee van veel mensen dat zij hun herinneringen bewaren in foto’s, documenten of persoonlijke bezittingen is maar ten dele waar. Herinneringen leven uiteindelijk niet in voorwerpen; zij leven in de betekenis die wij er psychologisch aan geven. Als dat niet het geval is, dus als niemand het verhaal achter een voorwerp nog kent, blijft er weinig anders over dan een oud gebruiksvoorwerp.
Dit zou zomaar een heel belangrijke reden kunnen zijn om dat levensverhaal vast te leggen. Niet omdat de spullen bewaard moeten blijven, maar omdat de betekenis ervan anders langzaam (maar zeker) verdwijnt. Een film lost dit probleem op. Het bewaart niet alleen gezichten en stemmen, maar ook de verhalen achter die oude leesbril, dat horloge of die versleten stoel. Hij legt vast waarom iets dat voor een buitenstaander waardeloos lijkt, voor een familie van onschatbare waarde kan zijn.
Uiteindelijk gaat het altijd over mensen
Misschien verklaart dat uiteindelijk ook de fascinatie voor de bezittingen van Marilyn Monroe. Mensen kopen geen lippenstift of een pillendoosje. Ze kopen het gevoel even dicht bij een mens te kunnen komen die zij nooit hebben gekend. Het object is slechts de drager van een verhaal.
En uiteindelijk geldt dat voor ieder mensenleven. De meeste mensen die dit lezen zullen nooit in een museum terechtkomen. Maar vergeet niet dat bepaalde persoonlijke voorwerpen voor nabestaanden uit volgende generaties misschien net zo kostbaar zijn als de bezittingen van Marilyn Monroe voor haar bewonderaars. Maar dan wel mits zij het verhaal erachter nog kennen.
Mijn vaders horloge
Op de foto boven zie je een horloge dat mijn vader droeg. Vandaag, 20 juli 2026, is het precies twee jaar geleden dat hij overleed. En natuurlijk denk je dan aan iemand die zo belangrijk is geweest. Dat horloge is een deel van zijn geschiedenis. Het was een cadeau, niet heel bijzonder voor de meesten, maar voor hem wel. Hij droeg het onafscheidelijk.
Nu zou ik het voor geen goud willen missen. Net zo min als het glazen Mariabeeldje uit de erfenis van mijn oma, mijn vaders moeder, die in 1983 overleed en wier aanwezigheid ik in mijn hart nog steeds voel.
Misschien is dat uiteindelijk de werkelijke waarde van memorabilia. Niet dat ze veel geld waard zijn, maar dat ze ons blijven herinneren aan de mensen die ons leven betekenis hebben gegeven.
NB: Herken je dit?
Wellicht liggen er bij jou thuis ook voorwerpen waarvan alleen jij het verhaal nog kent. Als dat verhaal verloren gaat, verdwijnt uiteindelijk ook een stukje familiegeschiedenis. Een biografische film helpt om die verhalen levend te houden – voor jezelf én voor de generaties na jou.
